Sunday, 26 March 2017

Cabmdhavas gen Nicholas

Artickel en KS.

An Kilgoodh gen cabmdhavas.
Pàn vo an howl ow spladna han glaw ow codha in kettermyn, y fëdh gwelys i’n ebron pleg brâs lieslyw. Hanow Sowsnek an wharvedhyans yw ‘rainbow’ hag yth ywa causys der an golow dhyworth an howl ow mos dre dhagrednow an glaw hag yth yw kenyver badna an glaw kepar ha prysm bian ow stubma an golow dhe wil oll lywyow an spectrùm: rudh, melenrudh, melen, gwer, blou, blou tewl ha glasrudh. Dre rêson bos an pleg formys dre wolow an howl ow mos der an glaw, y fëdh an pleg gwelys pùpprës wàr denewen an ebron adâl an howl. In gwiryoneth an pleg yw kelgh, saw ny welyr mas radn anodho dhyworth an dor. Pàn vo pobel avàn in jyn neyja, y a yll gweles an pleg avell kelgh rônd in dadnans. In Kernowek Coth an ger rag ‘rainbow’ yw camnivet. In Kernowek Cres hedna a via *camneves, ger usy ow styrya tra gabm an nevow. Yth hevel nag o an hanow-na cler lowr dhe Gernowegoryon an Osow Cres hag y a gemeras an secùnd element neves avell form a davas pò devessheep. Ytho in Kernowek Dewedhes ny a gav an lavar coth: Cabmdhavas in mettyn, glaw ’yll bos etten. Etten yw form holergh rag ino ‘in it.’ I’n dedhyow coth, pàn na wodhya an bobel an rêson rag an gabmdhavas, y a gresy warlergh redya whedhel Noy in Beybel, y vos tôkyn dhyworth Duw na wre va budhy an norvÿs nefra arta dre livyow. Yma whedhel Noy hay lester kefys dywweyth in lien agan tavas-ny, in Origo Mùndi hag in Creacyon an Bÿs. I’n secùnd anodhans, warlergh an liv yma Noy owth offra sacryfîs dâ dhe Dhuw. Fest plêsys yw Duw gans hedna hag ev a lever dhe Noy:

Rag hedna sur me a wra benytha wosa hebma,
in ebron y fÿdh gwelys,
an gabmdhavas yn tefry.
Pesqweyth mays gwellowgh why hy
remembra ahanowgh why
me a wra bys venary.
Trest jy dhybmo,
dystrùcsyon vëth an par-na
benytha dre dhowr ny wrav
awos destria an bÿs-ma.

Res yw fatell vedha agan hendasow sewajys yn frâs wosa glaw poos, pàn wrellens gweles an gabmdhavas, rag y o certan na wre Duw nefra dystrôwy aga bÿs arta.


Note: KS does not use the graph iw seen in the SWF. Neil

Saturday, 25 March 2017

Anthem Cajwyth/Cajwydh

Dewgh lenwowgh gas gwedran ha bedhen lowenek,
rag dhe bilya ha ladra ethew agan towl.
Ha nei ' qwandra e'n valys, leb ma era an flourys,
ha'n tecter a Cashmir, ' pedndroppya e'n skeus.

posòrn :

Deun dhe ves,  Deun dhe ves,  Deun dhe ves, dhe'n fogevyow e'n menedhyow,
gen an ledòrn e'n kel.

Gosowowgh e'n pelder, son treys o toas nes dhen.

"Sa, Sa, ha deliver !" ethew agan crei, 
Ha nei ' qwandra e'n valys, leb ma era an flourys,
ha'n tecter a Cashmir, ' pedndroppya e'n skeus.


(posòrn)

Gas owr ha gas arhans, gas bownas mar mednowgh !
Nei wra ges a'gas ponow ha scornya gas wher,
Ha nei ' qwandra e'n valys, leb ma era an flourys,
ha'n tecter a Cashmir, ' pedndroppya e'n skeus.


(posòrn)

Notes : There are lots of words for 'valley', including valy. Nans, pl nanjow or nansow is only known from place-names but may be substituted here.

Friday, 24 March 2017

Hanow Wordhen gen Nicholas Williams

Article in KS.

Hevleny rag merkya cans bledhen warlergh Sordyans Pask in mil naw cans ha whêtek Governans Wordhen a dhyllas bath nowyth dew ewro. Me a welas onen a’n bathow-na agensow; yma warnodho an imaj a venyn gelwys HIBERNIA, neb yw dhe weles whath a-ugh tâlenep Chif-Sodhva an Post in Dulyn, an tyller may talathas an sordyans. Fygùr Hibernia heb mar yw carnacyon Wordhen hy honen, rag HIBERNIA yw hanow Latyn rag an pow-ma. An hanow Hibernia a veu grôndys wàr an hanow Keltek rag Wordhen. In y form ragistorek an hanow-na o *Iweriyu. Saw dell hevel an Romans a wrug kemysky an hanow-na gans ger Latyn hiberna ‘ow longya dhe’n gwâv’. Ny dheuth an Romans dhe Wordhen, hag y a gresy hy bos yêyn ha gwlëb hag leun pùpprës a’n gwâv. In Godhalek an form ragistorek *Iweriyu a ros Ériu ‘Wordhen’ in Godhalek Coth hag Éire hag Erin in Godhalek agan dedhyow ny. Yma scolars ow cresy fatell yw an hanow *Iweriyu goos nessa an hanow Grêk Pieria ‘Pieria’, tireth in north a Grêss kelmys gans an Awenow pò ‘Muses’. I’n tavosow Keltek, dell yw ûsys an kesson p yw kellys. Yma *Iweriyu ha Pieria aga dyw ow styrya ‘pow borr, pow rych’. Pàn êth an Wydhyly i’n pympes cansvledhen dhyworth Wordhen rag bos tregys in Scotlond, y a elwys tireth in cres Scotlond gans an hanow coth Eire, Erin. Hèn yw dhe weles whath in hanow Strathearn pò ‘Stras Wordhen.’ Form furvblegys pò ‘inflected’ a *Iweriyu o *Iweryon-, ha hodna a ros Iwerddon in Kembrek, hanow an Gembrion whath rag Wordhen. Morton Nance a gemeras an hanow Kembrek Iwerddon hag a wrug y Gernowekhe avell Ywerdhon. Res yw avowa bytegyns nag yw an form Ywerdhon kefys in tyller vëth in Kernowek. Apert yw fatell veu an kensa syllaben a’n hanow kellys in Kernowek. Pelha an vogalen poslevys a drailyas dhyworth e dhe o dre rêson a’n r wàr y lergh. In y vardhonek ‘Menja Tiz Kernuack,’ screfys adro dhe’n vledhen mil whegh cans naw deg try, John Tonkin a lever adro dhe Vytern Jamys: Ha e tha Worthen eath e whonnen rag cowas gen e gare Trip-Cunnen (Trip-cunnen yw Richard Talbot, kensa Yùrl Tyrconnel ha cadnas an mytern in Wordhen). Nebes bledhydnyow warlergh an bardhonek-na Edward Lhuyd a dhyllas y lyver brâs Archæologia Britannica. Lhuyd, ow ry rol a’n tavosow Keltek, a gampoll an Godhalek, orth y elwel Skot-Vrethonek; ev a lever adro dhe’n tavas fatell ywa laveryz en Ehualdir an Alban hag en Glaskor Uordhyn.’ Avês dhen dhew venek-na yth hevel nag eus ken mencyon vëth in Kernowek a hanow an pow-ma. Rag hedna ow ûsadow vy yw referrya in Kernowek pùpprës dhe’n pow-ma esof vy tregys ino avell Wordhen.

Tuesday, 21 March 2017

An paper ma a vedh dhe gas les, tho vy sür a'n dra. Ma'n scrifer ow cül devyn an peth a wrüg Syr Eric Pickles leverel dro dhe'n mona a veu res dhe'n tavas Kernôwek tredh 2010 ha 2015. Ma y lavarow ow tisqwedhes fatel wrüg senjy an mona brîb dhe worra an senedhoryon Lib Dem dhe vôtya gen an governans.

https://drive.google.com/file/d/0BxSdut-UDkTTLWNwYTZxcG9MUHc/view 

https://www.academia.edu/31944206/

Sunday, 19 March 2017

Friday, 17 March 2017

Padryk Sans gen Nicholas Williams

This article is in KS.

Padryk a veu genys in Breten Veur ha Peran in Wordhen. 
An seytegves dëdh a vis Merth yw Degol Padryk. Padryk yw sans tasek Wordhen saw nyns o va Godhal. Ev a veu genys in Breten Veur, in soth a Scotlond martesen, in cres an pympes cansvledhen. Pàn o va adro dhe whêtek bloodh ev a veu sêsys gans morladron ha drës dhe Wordhen, le mayth o va keth dres whegh bledhen hag ev ow pugelya deves. Ev a scappyas bytegyns hag a dhewhelys dh’y deylu in Breten Veur.
Wosa bos gwrës prownter wàr an brâstir, ev a dheuth dhe Wordhen ha dallath y whel rag lesa an grejyans Cristyon i’n pow. An bobel moyha a bris i’n termyn-na in radn north a Wordhen o an Ulaidh ha’ga chif plass o Emain Macha. Padryk a fùndyas y eglos vrâs ryb an tyller-na in Ard Macha pò Armagh, ha hèn yw chif-tyller eglosek Wordhen bys i’n jëdh hedhyw. Yth esa gallos an Ulaidh in peryl i’n dedhyow-na dhyworth aga eskerens dhe’n west. An eskerens a wrug dystrôwy Emain Macha wàr an dyweth ha res veu dhe’n Ulaidh omdedna dhyworth an tyller ha mos dhe Dún, tre pelha dhe’n Ÿst. Dell hevel Padryk êth gansans rag y feu Padryk encledhys in Dún hag yth yw an tyller-na gelwys Downpatrick hedhyw i’n jëdh. Dell hevel kyns ès Padryk dhe dhallath y ober yth esa in soth a Wordhen cadnas Cristyon aral henwys Pallâdiùs. Heb mar i’n canslvedhydnyow warlergh Padryk y sewysy in Armagh a wre dysprêsya lavur Pallâdiùs pò ascrîbya dhe Padryk ober Pallâdiùs y honen hag ytho an dhew sans yw kemyskys i’n textow coth. Yth yw leverys yn fenowgh fatell wrug Padryk banyshya serpons in mes a Wordhen. An gwiryoneth yw, bytegyns, nag esa serpons in Wordhen in dedhyow Padryk, drefen y dhe verwel in kerdh in oos an yey ha na yllens y dewheles dres an mor. Yma an deyrdelen pò shamrock kelmys gans Padryk kefrës. Yth yw hedna campollys in lyver adro dhe flourys Wordhen dyllys gans Caleb Threlkeld in Dulyn i’n kensa hanter a’n êtegves cansvledhen. Threlkeld a lever dhyn an dus dhe vos ûsys dhe wysca teyrdelen in aga hot degol Padryk drefen an sans dhe dhesky mystery an Drynsys dhe’n Wydhyly in udn wil devnyth a’n plans-na. Hag yma Threlkeld ow pêsya: ‘Pàn wrellens y glebya aga theyrdelen (when they wet their seamrog) yn fenowgh ymowns y owth eva re hag ow medhowy.’ Nyns yw hedna, yn medh ev, an fordh ewn dhe wordhya dëdh sacrys dhe Dhuw. Yma Threlkeld, neb o menyster protestant, owth addya: ‘Dell yw ûsys yma errour ow lêdya dhe harlotry.’ 

Saturday, 4 March 2017

Baner Peran, gwydn ha dû, otta va a ûhen,
telher cuntel oll an lû, arweth a'gan ehen.

posorn

Dewgh, dewgh, na vedhowgh syger,
cledh, dyhow, rag ha delher,
flehes a'gan mabmvro,
onan on hag oll !

Othom brossa bysca veu, deun warbarth Kernôwyon !
A gan tir 'ma kellys re, dhe crefny displegyoryon !

posorn

Agan tavas na'n vedh coll, ha nei worth y glappya.
Agan tir mars on für oll, dhyn vedn nevra longya.

posorn

Sos ha coscor aderdro, gwrewgh mens eus e'th power,
jei ahanen a berh co ! Agan nerth ew lowr !

This reworked song by Richard Gendall in the SWF L calls on us to speak Cornish and stop the carve-up of Cornwall.
Neppeth dhe gana rag Gool Peran
En colon an pow.


Kerra Kernow gen Richat Gendall
SWF L

Kerra Kernow, ladres o holon,
Therom o cara che,
Dha dir, dha vor, menedh hag awon,
' vedh nevra ker dhe vy.

En balow down therom dha weles,
en gweythva besy, en stêt ha porh,
ha dedh ha nos theroma ' clowes,
dha lev keniver vorr.

Dha vorrow owr, dha halow melys,
dha geow liwys, büdhydnyow gwer,
keniver carn a'th tiryow kerys
ew radn dha vejeth ker.

Pele penag m'ala vy kerdhes (kerraz),
' vedh nevra genes en golon vy,
ha dhis whare me wra dewheles,
rag nag eus par dhe che ! 

Friday, 3 March 2017

gen Nicholas Williams

Gool Peran gen flowrys teg.
Adro dhe amal an bath udn puns, versyon rag Kembra, y hyllyr redya an geryow Kembrek PLEIDIOL WYF I’M GWLAD ‘kerenjedhek ov dhe’m pow’ dhyworth cân nacyonal Kembra. Wàr fâss an bath yma gwelys kenynen pò ‘leek’, plans kenedhlek an Bensevygeth. Saw hedhyw i’n jëdh yth yw an afodyl pò daffodil aswonys yn fenowgh avell flour nacyonal Kembra. Yma an dhew blans ow longya dhe’n keth teylu, saw dre lycklod an kebmysk intredhans a dheuth dhyworth hevelenep aga henwyn, rag in Kembrek ‘leek’ yw cenhinen hag afodyl yw cenhinen Bedr ‘kenynen Peder Sans’. Yma an ger afodyl wàr an tenewen aral ow tos dhyworth Grek asphodel, hag in Sowsnek an Osow Cres yth o ûsys rag styrya kenynen. Ny dhalathas an hanow referrya dhe’n flour teg melen ma’s bys in dyweth an whêtegves cansvledhen, pàn vedha afodylys drës dhe’n Vreten Veur in nùmbers brâs dhyworth an Powyow Isel. Hèn yw an rêson rag an d orth dallath an hanow arnowyth daffodil, rag an d ena yw versyon cot’hës a de, ger mell pò definite article in Iselalmaynek; daffodil ytho yw ‘an afodyl’. Hanow sciensek an afodyl yw Narcissus. Herwyth an Grêkys coth Narcissùs o gwas yonk pòr semly esa lies huny in kerensa ganso. Saw pàn welas ev y skeus y honen i’n dowr, ev a godhas in kerensa ganso y honen. Yth esa an nymf Echo ow cara Narcissus, mès avell pùnyshment dhyworth Jûnô rag hy bos tavasek, hy a gollas hy hows teythiek; ny ylly hy ma’s dasleverel ger dewetha pùb lavar a glowa hy. Narcissus a spênas oll an jëdh ow meras orto y honen heb predery a berson vëth aral. Indella ev a verwys, saw pàn wrussons whelas y gorf, ny gafsons mas flour teg, an afodyl. Echo druan êth mes a wel kefrës, ha nyns o gesys ma’s hy lev. Pòr deg yw an afodyl in dallath an gwainten gans an flour plegys dhe’n dor kepar ha pàn ve va ow whelas gweles y skeus y honen wàr enep an dowr. Hèn yw an skyla martesen rag an Wydhyly dhe elwel an flour lus an chromchinn flour an pedn plegys’. Nyns usy an afodyl ow pêsya ma’s termyn cot. Yma va ow plejyowa udn jëdh ha ternos gwedhrys yw, tra re beu merkys gans lies prydyth. Robert Herrick rag ensampel a scrif: Afodylys teg, ass on ny trist why dhe hastya in kerdh mar scon. Kynth esoma worth y henwel afodyl, a les ywa nag eus hanow vëth rag an afodyl i’n textow Kernowek. Afodyl a veu benthygys dhyworth Sowsnek Cres ha kenynen Peder yw grôndys wàr an Kembrek. Ken hanow Sowsnek yw ‘lent lily’ ha rag hedna yma radn ow comendya lylien Gorawys in Kernowek. Afodyl yw ow dôwys vy.

Wednesday, 1 March 2017

An dhragon gen Nicholas Williams (KS)

Yth yw an dhragon onen a arwedhyow Kembra.
Yma dew sort dragon i’n bës: an dhragon Ewropek ha’n dhragon Gathayek pò Chinese. Dell hevel y yw anserhak an eyl wàr y gela. I’n Ewrop an dhragon a vëdh dysqwedhys kepar ha best yw y gorf an corf a serpont, y eskelly kepar hag eskelly ughsommys pò bat ha’y arrow ha’y ewynas kepar ha garrow hag ewynas er. Pàn wrella an dhragon anella, yma hy ow tyllo tan peryllys in mes a’y ganow. Yth yw an dhragon rudh onen a arwedhyow Kembra hag yth hevel an dhragon-na dhe dhos wostallath dhyworth an dragons a vedha ûsys gans an Romans in banerow aga lu. Campoll avarr dhe’n dhragon rudh yw kefys in istory Jeffrey Menow, screfys i’n dhewdhegves cansvledhen. Ena y hyll bos redys adro dhe dhyw dhragon, onen gwydn ha’y ben rudh, owth omlath warbarth. Yma an dhyw dhragon ow servya avell tôknys a’n Saxons ha’n Gembrion ha’n dhragon rudh, an Gembrion, a gav an vyctory. An dhragon rudh yw gelwys Y Ddraig Goch in Kembrek hag yma form Gernowek a’n ger-na draig kefys in Kernowek Coth avell dryg. Saw in Kernowek Cres an ger ûsys yw dragon. Yma draig ha dragon aga dew ow tos der an Latyn dhyworth an ger Grêk drakon usy ow styrya ‘best an wolok sherp,’ ow referrya dell hevel dhe vir venymys an dhragon. I’n powyow Cristyon yma an dhragon consydrys yn fenowgh dhe vos tebel-vest, tybyans usy ow tos dhyworth an Testament Nowyth. In Revelâcyon ny a red a’n vatel inter Myhal Arghel ha’n Dhragon: Myhal ha’y eleth a werryas warbydn an dhragon. An dhragon hay eleth a wrug omlath. Saw ny wrussons y overcùmya, naneyl ny veu aga thyller kefys in nev namoy. Han dhragon vrâs a veu tôwlys in mes, an hager-brëv coth, henwys an tebel-el ha Satnas, hedna usy ow tecêvya oll an bës. Hèn yw an rêson, dell hevel, bos mar lies whedhel ow tùchya sens Cristyon owth omlath gans dragons. Jory Sans a wra fetha y dhragon in udn omlath gensy, saw in Beunans Meryasek yma Sen Sylvester owth overcùmya an dhragon gans power Crist. Sylvester a lever:

Dhen dysert me a’s gorr hy
dhen le na yll hy dregyn.
In hanow Crist a vercy
me a’th worhemmyn, dragon
dhen gwylfos quyk mayth ylly.
Avoyd dhyworthyf lemmyn;
drog nefra gwayt na wrylly
dhe vest na den crev na gwann,
na byth moy na dhewhylly
wàr beyn ancow, ty vylen

In Beunans Meryasek ytho exîlys yw an dhragon dhe’n dysert saw nyns yw hy ledhys. Apert yw fatell o Sylvester Sans onen a’n kensa mentênydhyon pò conservationists. Nyns o va whensys dhe weles dylës yn tien sort traweythys a vest.