Wednesday, 19 July 2017

Caja Vrâs gen Nicholas Williams

KS
An flour bian aswonys avell daisy in Sowsnek yw gwelys in pùb tyller. Onen a henwyn Kernowek an flour-ma yw egor Duw rag yma an flourys owth egery in dadn an howl hag ow tegea pàn dheffa an cloudys. Yma an egor Duw pò daisy ow longya dhe deylu an Asteraceae ha hèn yw onen a’n teyluyow a flourys moyha kebmyn hag as teves an nùmber brâssa a sortow dyvers ino. Yth hevel bos lies petal in flour kenyver plans, saw nyns yw an petalys-na petalys in gwiryoneth. An losoworyon a lever dhyn fatell yw pùb petal flour ino y honen saw oll an petalys dhe devy warbarth dres bledhydnyow an evolûcyon ha gwil flourva pò pedn blejednek. Hèn yw an skyla rag hanow coth an teylu-ma, an Compositae pò flourys kebmysk. Yma pòr lies ehen in teylu-ma an Asteraceae, hag yma mab den ow gwil devnyth a radn anodhans. Rag ensompel an ascallen debry pò artichoke yw esel a’n teylu-ma hag yma pobel ow tebry bùddys an flour kyns ès an flourys aga honen dhe vlejyowa. Ken esel yw an letysen hag yth eson ny ow tebry an delyow in saladys. Barv managh pò chicory yw esel aral a’n teylu-ma hag y fëdh an gwredhyow pebys hag ûsys in le a goffy. Yma howl-les pò sunflower ow provia has a yller bos debrys hag y fëdh oyl strothys in mes anodhans kefrës. Y fëdh moy ès udn sort camîlen pò chamomile ûsys rag gwil tê losowek pò herbal tea. Blejen pykern pò echinacea yw plans aral a’n teylu-ma hag yma pobel worth y ûsya avell medhegneth rag y dhe gresy y vos gwith warbydn anwos. Losowen whydn pò fleabane yw esel aral hag yma poysons arbednyk gelwys pyrethroids ino hag y yw pòr dhâ rag ladha kelyon. An skitellow ladha kelyon a vÿdh prenys hedhyw a’s teves inhans an keth poysons-na saw in agan dedhyow ny y fëdh an poysons gwrës yn creftus. Saw dres pùptra y fëdh gonedhys lies esel a deylu an Asteraceae yn udnyk rag aga thecter. Y fëdh plansow a’n sortow Chrysanthemum hag Aster gwelys in lies lowarth. An gaja vrâs pò ox-eye daisy yw flour gwyls saw pòr deg yw hy. Yth yw an flourys aga honen gwydn spladn adro ha melen bryght i’n cres. Yma an gaja vrâs ow plejyowa dhyworth mis Mê dhe vis Gwydngala ha pàn wrylly hy hùntell hay dry aberth i’n chy, ny wra hy degea. Pùptra kemerys warbarth yth yw an gaja vrâs an flour gwyls moyha kerys genef vy.
28.8.16

Friday, 14 July 2017

Pystry gen Nicholas Williams

Article in KS

I’n dedhyow coth kyns ès an wheldro sciensek, the scientific revolution’, ny wodhya an bobel meur adro dhe lies tra. Ny yllens styrya clevejow, rag ny wodhyens tra vëth an bacteryùm nag a’n vîrùs. Degës ortans o an rêsons rag plagys, an Mernans Du rag ensampel. An Mernans Du o plag bûbonek causys dre whydn pò ‘fleaswàr gorfow an logos brâs. Yth hevel fatell ladhas an plag-na inter peswar ugans ha dew cans mylyon den in Ewrop in cres an peswardhegves cansvledhen. Ny ylly an bobel ùnderstondya naneyl prag y whre dos warnodhans kewar yêyn, hager-awellow ha dorgrîsyow. Res o dhedhans ascrîbya oll an taclow-na dhe volùnjeth Duw pò dhe wrians tebel-spyryjyon. Y fedha cresys inwedh fatell ylly certan persons rêwlya an tebel-spyryjyon hag yn fenowgh y fedha benenes inocent acûsys a vos gwrahas witches’, a gowethya gans an tebel-spyryjyon hag indella pystyga pobel erel. Nyns yw marth ytho fatell yw moy ès udn ger dhe weles i’n textow Kernowek rag an tebel-artys. Onen a’n geryow Kernowek yw hus ‘magic. In Passio Christi pàn lever an gov dhe’n Yêdhewon na yll ev gwil kentrow rag crowsya Crist drefen y dhewla dhe vos clâv, yma y wreg orth y acûsya a’ga gwil clâv y honen dre debel-art. Hy a lever ow tùchya dewla hy gour:
yagh ens hedhyw by my fo
nep hus ev re wrug dhodho.

Ger aral i’n mater-ma yw pystry ‘magic. In Bewnans Meryasek ny grÿs Dûk Magùs y hyll Sylvester Sans gwil tra vÿth rag controllya an dhragon beryllys. Ev a lever:

Serys, deun ny dhe veras
pan dhyweth a’n dhragon vrâs
a wra Sylvester lemmyn.
Ny gresaf vy ma’s pystry
y whor e gwil iredy
dh’agan tùlla pòr certan.

Tebel-art arbednyk yw an gallos a somona an re marow in bàn rag godhvos dhywortans pana daclow yw destnys. Yma sampel dâ i’n Testament Coth pàn wrella culyoges En Dor orth arhadow Sawl Mytern somona in bàn spyrys an profet Samùel. Somona an re marow in bàn yw henwys ‘necromancy’ pò ‘nigromancy’ in Sowsnek. Yth yw an keth ger kefys avell nygromauns in Bewnans Ke, le may ma ow styrya pystry crev. In Bêwnans Ke coweth Tewdar a lever adro dhe Ke, an den sans:

Coyth [skentyl] yw y benn ha’y omdhon
ha’y antel,
mar conyth der nygromauns
ha’gan lêdya in unn dauns.


Ytho ny a wel bos dhe’n lyha try ger in Kernowek rag ‘magic’: hus, pystry ha nygromauns. Ass on ny fortydnys hedhyw nag eus meur o othem dhyn a onen vëth anodhans!