Saturday, 31 December 2016

2016 - 2017 Yeyn ew! Rew war an dor ha rew war varr an gwydh. Ma niwl tew o sevel tredh an mor ha'n parkow ha na venja moas kerr (mos yn kerdh) rag nag eus gwens veth dh'y scübya alebma. Da ew boas derag an tan lebma therom o scrifa dhewgh war bedn ow glin. Thew diwettha dedh an vledhen dew mil ha whetek ha pa dheffa whei ha redya hebma e vedh e'n vledhen nowydh 2017. Otta nei dhan o pedery a'n vledhen eus passyes ha qwachas bledhen nowydh a vedh gwell.
Nag eus dowt dr'o trûedh ha gojek an vledhen 2016, leun a whes ha anken ha bresel ha kedrydn. Thera ladhvaow obma en Europ, en Berlin ha Brussels ha Nice ha calish ew gweles diwedh dhe'n euthweyth-na. Pelha dhort Kernow, ma an bresel whath o pejya e'n Irak ha Syria lebma vedh milyow nag eus powes na cres na scova dhodhans ha nei eva "yehes ha sowena" an eyl dh'y gila. Milyow an re-na exilyes a gerdhas dew mil mildir po moy dhe Europ wos galarow ha caletter. Ma beudhys dro dhe bajar mil den dhort Africa ha'n Est Cres e'n Mor Cres an Doryow. Obma en Europ tho an Jermans ha'n Grekys ha'n Italians a wrüg an moyha dhe welcobma ha degomeres an anfujegyon heb meur a weres dhort Breten Veur pa vo genen cowlcontys.
Thew 2016 an vledhen a weles Trump dowisys vel pedn Statys Üdnyes America ha'n referendum rag Brexit en Breten Veur. Ma'n gallos gen muscogyon an dyhow pelha en lies pow ogas ha pell, hag obma en pow nei ma lowr anodhans dhe voas kevys o plattya en prysk polityk heb boas othom dhen whilas pell dhe gawas an tres ! Vedh gwell en 2017 ? Ea, mar medn nei gwil war aga fedn gen nerth. Ma whel dhe wül, sos ! En Kernow, nei dal gwil gan moyha dhe socra an bobel eus othom dhodhans a'gan gweres ha disqwedhes fatel era nei pedery (predery) an bes ledan en mes a'gan pow bian nei - e'n kettermyn dell eron o settya warbyn Devonwall ha'n drog dhisplegoryon üjy agan grevya. Wos kebmys a dhrog eus en bes, bedhen lowenak whath. Lôwen bledhen nowydh dhewgh. Neil

niwl - mist; ladhva - slaughter; euthweyth - terrorism; muscogyon - nutters; an bes ledan - the wide world; e'n kettermyn - at the same time; powes - rest; scova - shelter; beudhys - drowned; dew mil - 2000 (resists mutation); o settya warbydn - oppose; ma whel dhe wül - there's work to do !; a gedhas (a gerras) - walked; drog dhisplegoryon - bad developers.

Friday, 30 December 2016

Thew CoSERGbagas whithrans anserhek üjy o stüdhya divers maters o tochya Kernow e'n jedh hedhyw ha condicyon an Kernôwyon e'n pow. CoSERG a veu fondys en 1986 dhe settya warbydn an dhisplegoryon ha'n Governans a venja cressya an bobel en Kernow dre dherevel milyow a dreven na alja brassa radn ahanen moas e'n cost anodhans. Ma an omdowl-na whath o pejya bes (mes) nag on brag na holan ! Fatel vedh en 2017 ?

*The Cornish Social and Economic Research Group
bagas whithrans: research group; anserhek: independent; moas en cost a (neppeth): afford (something); pejya: continue

Kewgh dhe redya moy : https://coserginfo.wordpress.com/

Wednesday, 28 December 2016

Agan Oos Owrek
Lever nowydh gen Bernard Deacon : Cornwall’s First Golden Age: From Arthur to the Normans.

Gero nei dhe nakevy keniver tra a veu clowys genen kens lebmyn adro dhe dhallath a'n osow cres en Kernow ha'n conqwest gen Athelstan ha'n Sowson. Ma an lever spladn-ma o tasstyrrya (reinterprets) agan story dhort termyn an Romans bys en dedhyow an Normans. Ma Bernard Deacon (neb ew clappyer Kernôwek ha kesfondyer an Cussel) o tisqwedhes fatel wrüg gwlasketh sevel ha soweny en Kernow kens codha arta. Ma cows ena a Vreten Vian ha'n dasteneythyans (renaissance) crev a'n wonisegeth Kernôwek en dewdhegves cansbledhen, pa wrüg an tavas nei crefhe arta. Òja redya an lever-ma nag eus dowt ter vedh convedhys dhe well fatel veu grondyes an sens a dheffrans ha'n hündrosow (hünrosow, dreams) eus dhen e'n jedh hedhyw.


Dyllys gen Francis Boutle. Pris £14.99. Whei ell perna an lever war-linen dhort Frances Boutle Publishers po moas dhe onan an shoppys-ma : Waterstones, Just Books, Royal Cornwall Museum, The Cornish Studies Library, Worlds End Bookshop, PZ; The Cornish Store, FH. ISBN 978 0 9935344 4 7

Tuesday, 27 December 2016

Piw o whei, Kernôwyon ?

John William Colenso o an kensa espak (escop) a Eglos Pow an Sowson en Natal en Sooth Africa. E veu genys en S. Austell e'n vledhen mil whegh cans ha peswardhek (1814) ha demedhys en mil eth cans dogens ha whegh (1846). Tho y wreg Sowes dheskys ha gwenhes henwys Sarah Frances Bunyon. Thera pemp flogh dhodhans – teyr mergh ha dew vab. Colenso a verwas e'n vledhen mil eth cans pajar ügens ha trei (1883) en Durban en Sooth Africa.

Ev a wrüg lies tra. Tho mathemategyth keffres ha theologyth controvercyel ha scoler an Beybel neb a veu skemynys an Eglos rag speis dreven e' dhe entra en meur controversy dro dhe hy deskans ha hy crejans - ha moy vel hedna, martesen, dreven e' dhe weres dhe'n bobel dhû gwil bedn an gallos Bretednek ha'n Africaners en diwettha part an nawnjegves cansbledhen.


Colenso a dhyllas an kensa gramer e'n tavas Zoulou gen y gescoweth William Ngidi ha'n kensa gerlevren Sowsnek - Zoulou a sewyas hedna. Tho anjei a dhetermyas an vaner dhe scrifa an tavas. Colenso a dreylyas an Testament Nowydh dhe Zoulou ha scrifa deffrans levrow erol adro dhe'n bobel ha ga thavas. O tochya agan tavas nei, thera dasscrif an gwary mir Kernôwek Gwreans an Bes dhodho e'n lever a bris a veu dyllys gen an meur lettrys Godhal Whitley Stokes en mil eth cans trei ügens ha pajar (1864), ha tho vy tednys dhe grejy e' dhe redya Lhuyd dhort y vaner dhe scrifa Zoulou.

Harriette Colenso
E'n mil eth cans trei ügens ha peswardhek Colenso a dhefendyas an tribys Hlubi ha Ngwe warbydn an gallos colonyel en Natal òja anjei dhe voas acûsys/cuhüdhys der vaner fals a rebellyans warbydn an authoritys. Ev a spendyas diwettha radn y vownans en difres an Zoulous. Òja (woja) an bresel (po an gwerryans) tredh an Zoulous ha'n gallos Bretednek, ev a blodyas rag matêrn Cetshawayo  terebo ev dhe voas delivrys dhort an drog breson war Robben Island lebma veu presonys Nelson Mandela cans bledhen òja hedna. Ma hanow Zoulou dhe Colenso üjy o tisquedhes fatel era an bobel ort y gara. An hanow-na ew Sobantu. Ma va o menya "tas an bobel". Ma hwath tre henwys Colenso en Natal war an henshorn tredh Durban ha Johannesburg. Òja e' dhe verwal y wreg ha'y verhes a bejyas gen y omdowl abarha'n Zoulous. Tho anjei mesk an nomber bian a persons a fondyas an kescowethyans ew henwys an African National Congress en jedh hedhyw. Y vergh Frances (1849–1887) a scrifas dew lever History of the Zulu War and Its Origin ha The Ruin of Zululand ha deffrans paperyow. Mergh aral, Harriette, a bejyas dhe blodya rag an Zoulous derag presens an autoritys en Natal ha whilas gwil dhodhans amendya et aga hever* en kensa bledhednyow an ügansves cansbledhen.

Neil

*amendya et aga hever : to mend their ways concerning them
Colenso ew hanow Kernôwek coth.

Friday, 23 December 2016

Thew Nadelik. Deun dhe gana pecar'a an düs-ma en Trewoon (Troon).


Ew hedna Mr. Oats a wela vy en cres an company? Ew, heb mar. Ma badna gwin dhe eva ha tabm dhe dhebry gen an gentrevegyon. Nag ew marow an sperys an Nadelik. Neil

Thursday, 22 December 2016

Hern, hern, holan moy !
Hern, Hern ! Ma milyow a buscas marow war an trethow adro dhe Dhowr Gwavas, dhort Porth Enys ha Marhas Jôwan tûa Porth Leven ha pelha dhe'n Est arta ma moy anodhans adro dhe Ventewyn ha Pendingaran. Ma clowdys a gullys ena dhe ga dhebry oll ha(g) omweloryon lowr plenty dhe gemeres fotografys. Ma lies kynda a ehen a buscas dhe voas gwelys ewedh, vel hern ha brilly ha scades bes an brossa radn anodhans ew hern. Lebmyn nei a or dr'üjans o merwel dre reson üdn cok dhe gemeres re a buscas gen y rosow e'n basdowr. Na alja an boscadoryon (an boscaders) halya an puscas abera e'n cok dre reson a era re anodhans. Lebmyn yma war aga thowl keslavürya gen cokow erel a vedn kemeres radn an puscas na vons towlys dhe goll.
Neil

Wednesday, 21 December 2016

BerlinE'n pow a ros dhen lies a'gan tradicyons Nadelik, na vedh an vledhen-ma pur lowenek. Ma Jermany o kil düwon - ha meur ahana nei ganjons - rag an dewdhek den a verwas e'n hager ladhva en cres Berlin an seythen-ma. Eth den ha dewgens a veu shyndys ewedh. Neil
Mar menta eva cor po gwin, ke dhe'n tavern dhe clappya Kernôwek gen Ray Chubb ha'y gowetha.

DE MERTH 
27 MIS KEVARDHÛ 2016

An pres ew 8.00 godhûher/gorthugher ha'n teller ew Tavern a'n Pons, Pons Resülyan (Bridge Inn, Bridge, Illogantredh Resrüdh ha Portreth.

Ma Ray ow scrifa: "Martesen y vedh nebes ahanowgh parys dhe dhos en mes òja seythen gans an teylu." 

Tuesday, 20 December 2016

Nadelik Kernôwek en Grass Valley, California gen an Keur Carolys Kernôwek.

http://downtowngrassvalley.com/gvda-events/cornish-christmas/

Termyn ny veu yonk, gen Neil

Tüs dhort Porth Enys, pell a'n eur-ma.
Ma dew dhen o clappya war an cay.

Tubby: Thera dedhyow lôwen dhen, sos, termyn nei veu yonk, dedhyow lôwen pur wir !

Jacka: Ea, gwir ew hedna bes gwell ew gan bownas lebmyn, coweth, che a or, perh co ! (te a wor, perth cov)

Tubby: Devry, radn ew gwell, ma bohes dowt anodho; na vadama (ny vynnav) setya ort hedna, Jacka, bes nag ew pub tra endelha. Radn ew gweth.

Jacka: Martesen, sos, bes termyn an kensa bresel (gwerryans) o euthyk calish (cales), re'm anar! (onour) Termyn calish o ha nawnek ewedh, pyjy còla 'ta vy. An bobel a veu chanjys ganjo, heb wow. ... Lebmyn me a vedn lavaral dhis an gwrioneth. Thera nebün gwav na wrüg an hern doas; tanow o angei ha Du Nadelik o toas nes gen rew ha kewer yeyn rew. Che or (Te a wor) fatel o obma en dedhyow-na; thera hern veth o menya torr gwag. An bobel o bohojak. Ea, thera gravas (a gurryful, a handbarrowful) pò dew martesen, òbma hag ena, bes nag era heva (shoal), nag era hes (shoal) a hern car dalvia boas en mis Kevardhû. Na whath, thera nei dro dhe'n tir ogas dhe'n garrak, an Carn Bas. Nag o gwenjak tabm veth, cusel o an mor - calmynjy (a calm). Thera badna gwens dhor an sooth bes scantlower rag lenel (lenwel) an gool deller (mizzen). Tewal o an ebòrn (ebron) ewedh, tewal dall, pur wir ! ... Towlys veu an rosow. Otta ny o cortos. So, termyn lowr a dremenas. Pana vorr via gwell, dhan? Halya (haul) martesen, po strechya nebes, eva badna tay ? Me eth dhe'n trenewen dhe seha an gorhel (i.e. pee) ... ha nena an mor - an mor adro dhen - thera ' pryjyon! (boiling) Tòmals! … Puscas oll andro, - hern a bub tû, sos. “Heva!,” me garmas. “Sevowgh eman ! Halowgh dhe whei, scon !”
Ha nei halyas dhe'n tays (a kind of net). Pecara'n gwyns, nei a halyas dhe'n roos-na ! Ria, ria ! Ha thera hern, puscas kern (cren) gen greun ha lethen (hard and soft roe) ettans.
Meth Will, “Ladh an golow, Jacka ! Ladh an golow !,” (kill the light) Ha ev a dhisqwethas dhen an r'erol era tûa'n norh. (north) Cokow Porth Enys o anjei, o toas tabm ha tabm tûa nei. (towards us) Nag era anjei o toas toth broas, bes ken na pell jei via genen. Lebmyn, nei venja cowas pris da rag an hern, sür, ha marhas da via, heb dowt a'n dra. Pelha, na venja nei boas mellyes gen rosow anjei naneyl. Che or fatel via hedna - euthyk, lovonow ha taklow cabmgelmys en pub le; mir euthyk re'm fay ! - Bohes dowt. Nei a ladhas an golow dhan.

Otta nei, dhan, pusces luk, halya pecar'a tüs frantyk – o carma, ' wherthin, 'ola ha tedna e'n kettermyn. Beska na veu gwelys genam hern pecara’n nos-na. Rial dra ! Wor a diwa, Will a viras orta vy ' lavaral; “Ria ! Pandr’era nei o kil ?”
Pandr’era nei o kil?,” medha vy. “Dar ! Pusgecha, broder vy, pusgecha ! Pandr’esta predery?”
E senjas brehal o frauk (jumper) vy, en vorr-ma, ' lavaral: “Molatuw ! Ma flehes yonk en drev dhodhans nown. Thew hedna an peth a era nei o kil obma, ha Nadelik gan Arlòth o toas ewedh.”
Nei a viras an eyl ort y gila, ha òja polj cott Nicky a günas an lugarn, ha nei a ros whath dhodhans gen an corn.

Delha, nei a wrüg hedna, sos. Tho nei a ladhas an golow-na. Ma meth dhebm whath.”

Inspired by a true story in The Safron Eaters by N.R. Phillips.

Monday, 19 December 2016

En Aleppo, tabm moy vel trei hans mildir dhort Bethalem.
Ha meur ahanen o cana dro dhe'n dre vian ha cosel henwys Bethalem, gero nei dhe remembra dr'eus bes 330 mildir (532 km) tredh an telher-na ha tre aral henwys Aleppo lebma vedh milyow o pewa en meur bayn ha suffra lies kynd ha sort a dhial ha torment.

Sunday, 18 December 2016

Nadelik

Nadelik Lôwen dhewgh whei oll.



Oro whei dhe gana an carolys coth vel an cuntellyans-ma en Porth Ia ? Nag eus traveth e'n bes üjy o kil dhebm pedery a Nadelik moy vel hebma.

Poinsettia pò blejen Nadelyk.
Plansow Nadelyk gen Nicholas Williams.
Scrifys en KS.

Kewgh dhe wosowes ort Nicholas war Radyo an Gernôwegva. Go to listen to this at:



Rag sêson an Nadelyk yth eson ny ow settya in bàn in agan treven pinwedhen pò ‘pine treeavell gwedhen Nadelyk. Dell hevel y teuth an ûsadow-na in dedhyow Myternes Vyctorya dhyworth Jermany, rag hy mabm hy o genys in Jermany ha Jerman o hy gourty, an Pensevyk Albert. Nyns yw an binwedhen genesyk in Wordhen nag in Soth a Vreten Veur hedhyw. Kyns ès devedhyans an wedhen Nadelyk, rag afîna treven hag eglosyow y fedha devnyth gwrës i’n enesow-ma a dhew blans genesyk. An plansow-na o an kelyn ‘holly’ ha’n idhyow ‘ivy’. Y aga dew yw bythwer hag ymowns y ow sensy aga delyow in mis Kevardhu kynth yw codhys delyow an gwëdh erel. Ytho dâ yns y aga dew avell plansow Nadelyk. Y yw kefys rag ensompel i’n gân Nadelyk The Holly and the Ivy, carol a vedha kenys in cres Pow an Sowson mar avarr avell an êtegves cansvledhen ha martesen moy avarr whath. Cân Nadelyk aral a lever: Yma a’n kelyn ow ton greunen mar rudh avell goos, han Werhes a dhug Jesu wheg gàn Savyour may halla bos. Dre rêson delyow an kelyn dhe vos gwer hay frûtys dhe vos cogh, yth yw an dhew lyw-na, gwer ha rudh, consydrys dhe vos lywyow specyal an Nadelyk. 

In agan dedhyow ny yth yw kebmyn gwil devnyth a blans aral rag afîna treven ha shoppys: an vlejen Nadelyk pò poinsettia. Blejen Nadelyk yw genesyk in Mexyco hag y feu hy henwys poinsettia in onour a Joel Roberts Poinset, cadnas an Stâtys Udnys dhe Mexyco. Poinset a veu an kensa den dhy dry aberth in Stâtys Udnys orth dallath a’n nawnjegves cansvledhen. Spladn yw an vlejen Nadelyk gans hy lywyow glew a rudh hag a wer. Yma dew dra dhe nôtya adro dhedhy. I’n kensa le hy hanow sciensek yw Euphorbia pulcherrima rag in gwir yma blejen Nadelyk ow longya dhe gynda Euphorbia, an flabmgoos pò ‘spurge. In secùnd le yth yw gwer delyow an plans saw an radnow rudh warnodho, nyns yns y petalys. An taclow cogh-na yw bractys pò ‘bracts, sort delyow inter an gwir-dhelyow han flouren. Teg yw an plans bytegyns ha plesour brâs yw y weles i’n sêson-ma a’n vledhen.

KS to SWF L tNadelyk = Nadelik; yth eson ny = thera ny; in bàn = emann

Kewgh dhe redya adro dhe Gool Lucy ha cres an gwav war vlog Jan Lobb lebma vedh kevys deskanjow ewedh. Visit Jan Lobb's blog for lessons every week in 2017.

http://latecornishlittlebits.blogspot.fr/

Saturday, 17 December 2016

Santa Claus gen Nicholas Williams (en KS)

Kewgh dhe wosowes war Radyo an Gernôwegva:




Santa Claus yw nebonen pò neppyth mayth on ny mar ûsys dhodho, nag eson ny ow predery adro dhy dhevedhyans. In gwiryoneth yma moy ès udn element in person Santa Claus. Yth hevel pelha fatell veu oll an elementys-na kemerys dhyworth Ewrop dhen Bÿs Nowyth gans dyvers poblow, meskys warbarth in Ameryca ha drës wàr dhelergh aberth in Ewrop moy adhewedhes. Kyns oll an hanow Santa Claus yw versyon a’n hanow Iselalmaynek Sinterklass pò Sen Nyclâs. Sen Nyclâs o epscop Myra in Âsya Vian (Turky hedhyw). Ev yw mabsans marners ha flehes. Yma y dhegol ow codha wàr an wheffes dëdh a vis Kevardhu. I’n Iselalmayn pùb bledhen tus a wra gwary part a Sen Nyclâs an jëdh-na. An den a vo ow gwil part Sen Nyclâs a vÿdh arayes avell cothwas tew, dyllas rudh epscop adro dhodho, ha miter rudh wàr y bedn. Sen Nyclâs an jeves gweresor henwys Peder Du. Yma an sans ow radna taclow teg in mesk an flehes dâ, saw yma Peder Du ow ry darn glow dhe’n dhrog-flehes. Wàr an tenewen aral in Jermany, in Austrya hag in Pow Swyts yma royow rydnys in mes gans das Christkindl, hèn yw an meppyk Crist. Yth yw cresys an meppyk Crist dhe asa royow dhen flehes in aga threven gordhuwher an peswora dëdh wàrn ugans a vis Kevardhu, saw y tal dhen flehes heb y weles nefra. Mar towns y hay weles, ena ny wra va gasa ro vÿth. Tremyn aral a Santa Claus ragon ny yw y vos tregys orth Pedn Ehel an North pò an ‘North Polehag yma va ow viajya in carr slynkya tednys gans kyrwas ergh pò ‘reindeer.’ Pàn vo va owth entra in chy, otta va ow skydnya der an chymbla wàr nans. Oll an elementys dewetha-na, an carr slynkya, an kyrwas ha’n chymbla, yw growndys wàr dradycyon pobel Loghlyn. Dre lycklod in y dhallath nyns o an chymbla ma’s toll in cres an to may hylly an mog scappya dredho. Heb mar an chymbla arnowyth a via re vian rag den coth tew. I’n termyn eus passys nyns esa an tradycyons kelmys gans Sen Nyclâs ow plêsya pùbonen. Rag ensompel nyns esa an Presbyteryans owth acordya dhe dhevôcyon dhe’n sens. Rag hedna nyns o Sen Nyclâs han Nadelyk plegadow dhe Eglos Scotlond, eglos Presbyteryan, hag ytho y feu Calan an Vledhen pò Hogmanay gorrys in aga le avell degol brâs cres an gwâv. Pelha yma certan pobel in agan dedhyow ny ow leverel nag ywa ewn derivas fâls-whedhlow dhe’n flehes adro dhe nebonen desmygys. Res yw avowa bytegyns an Nadelyk heb Santa Claus a vynsa kelly meur a’y hus.

KS to SWF L: bÿs = bës; eson = eron

Friday, 16 December 2016

An Express, ha, ha, ha ! Ma othom dhe scriforyon an Express cawas mòna dhor an Governans dhe welha aga Sowsnek, mars eroma ònderstondya messach an artickel a dhisqwedhas lebma nebes dedhyow e'n paper nowodhow a bris na. Thew gwir nag ew pùr deg aga Sowsnek terweythyow, na whath aga maner dhe rekna, pa vo medrys 'ta an peth üjans o scrifa dro dhe exilys ha trigoryon dhort powyow erol dre vroas. Gero nei dhe consydra an gow-rekans a veu presentyes dhe ga redyoryon dro dhe'n Brexit hag oll an gowyow a veu profyes gen an Express dro dhe dhivers maters erol.


Mons o croffolas na or (ny wor) ogas ha dew gansran an bobel en Breten Veur dhe clappya Sowsnek. Ogh, gòcky o vy !  - Therom o qweles lebmyn - Mons clappya dro dhe'n Mosselmans (pò Moslems) en Breten Veur arta, dr'ew an vaner ha'n gis gen an Express. Therom ' convedhes hedna, lebmyn dell eroma ' qweles aga fotomontach gen Baner Peran ha teyr benyn gwiskys en dû pedn, kil ha troos.

Anjei venja nei dhe grejy (dhe grysy) nag eus mòna rag desky Sowsnek dreven an Governans dhe spendya £280 000 war g/Kernôwek en teyr bledhen. Ha, ha, ha, skydn en wharth ! Pelha, i a venja nei dhe grejy nag üjy an Governans spendya diner veth rag desky Sowsnek dhe'n bobel üjy o toas òbma. Gow ew hedna bes radn a vedn y grejy, heb mar. Gwren nei consydra, rag sompel, an £20 milvil/milyon üjy an Governans o spendya war ESOL dre an Department for Communities and Local Government ha'n £160 milyon a wrügans spendya dre an Department for Business Innovation and Skills ha'n Skills Funding Agency.



Nei a alja junya milvilyow whath dhe'n sobmen-ma. Pa vo cowlcomptys thew tabm moy vel an £0 üjy an Express compla ! Fors na wrama.

Neil
KERNÔWEK E'N TAVERN KENS NADELIK

Ero whei trigys en costys Porth Ia po ogas lowr dhe spendya godhûher/gorthûgher en tavern ena ?

Ma bagas a Gernôwegoryon gelednek o metya ena pub mis e’n tavern henwys Arvow Kernow (The Cornish Arms) dhe eva badna ha clappya Kernôwek gen meur wharth ha plesour. Mar medno whei moas barha’njei, tho vy sür dre vedhowgh welcobmys gen Delia ha 'y howetha. An nessa pres a vedh
DE MEURTH 20 MIS KEVARDHÛ dhe 8 eur godhûher.
Nag ew pell an tavern dhort Tesco Porth Carbons. Deun warbarth Kernôwegoryon. Ma Nadelik o toas ha'n oodh ew tew.

Neil

Thursday, 15 December 2016

Matthew Lanyon

Hir ha spladn o y viaj dhe'n sterednow.
Ma edrek dhebm clowes an paynter a bris ha Kernow gwir, Matthew Lanyon, dhe voas marow òja boas tochys gen cleves canker. Yeyn nowodhow ew, dres oll pa vo convedhys ev dhe voas bes 65 bloodh coth ha nowydh demedhys. E veu genys en Porh Ia en 1951, tryja mab an lymner modernist broas, Peter Lanyon neb o esel genejek an bagas a artissys era ena e'n bledhednyow hanter-cans, vel Ben Nicholson, Barbara Hepworth ha Naum Gabo. Ev a eth dhe Scol Gramer Pensans lebma waynyas pris rag y art, bes na wrüg stüdhya an artys teg staft òja hedna dre gussel an bobel adro dhodho a venja ev dhe wil neppeth aral. Ev a eth dhe'n Univercita a Leicester dhe stüdhya dororieth/geologieth ha bewonieth/biologieth, kens stüdhya yethonieth ha hendhescans. Rag termyn Matthew o carpenter bes ev a dhalathas payntya der vaner moy prederys ha diwysyk en bledhednyow pajer-ügens. Tho y gensa exposicyon üdn-den (solo) en Pensans e'n vledhen 2007 lebma wrüg disqwedhes payntans hir, seyth meter, henwys "Viaj dhe Sterednow." Y dhiwettha exposicyon en Porh Ia en mis Gwedngala 2015 o entitûlys "En Olow an Kei Melyn." Y gensa wreg, Suzanne, a verwas naw bledhen alebma ha Matthew a veu demedhys dhe Judith an vledhen ma. Ma mab dhodho a'y gensa mariach. Gwren predery anodhans.

Neil
Tradicyon Nadelik dhort Porh Ia. Pandra ew an 'cock robin choir' po keur an tas rüdhek, mars eus othom a hanow ragto en Kernôwek ? Mar medno whei gosowes ort Stan Cock o clappya dro dhe hedna gen lev Porh Ia da, kewgh dhe weles an wiasva Cornish Memory, obma :

Padn Môssùl gen Nicholas Williams

This article is in Kernowek Standard (KS).

Listen on R an G at: https://audioboom.com/posts/5236223-rang-300-pons-polson?t=0

Yma lies sort padn pò ‘materialcampollys i’n textow Kernowek: owrlyn ‘silk’ ha cendalfine linen’ i’n Ordinalia rag ensompel. In Bewnans Ke yth yw mencyon gwrës an padnow-ma in mesk re erel: damask, pùrpùr, satyn ha velvet. Nyns eus referens vÿth dhe goton i’n textow Kernowek, dre rêson martesen nag usy plans an coton ow tevy in north a Ewrop hag ytho nag o va kebmyn i’n enesow-ma dhyrag an seytegves cansvledhen. Sort a goton arbednyk yw muslin nag yw hanow ragtho kefys in Kernowek naneyl. Yma an ger muslin dhe gelmy gans an cyta a Môssùl in Irâk hedhyw rag hèn o an tyller may whrug marchons Ewropek metya gans an padn rag an kensa prÿs. An term Kernowek comendys rag muslin yw padn Môssùl, saw res yw dhyn remembra pùpprës fatell usy padn Môssùl ow styrya ‘the cloth of Mosul’ kyns ès ‘cloth of Mosulyn sempel. Dell hevel an gwella sort a badn Môssul a vedha gwrës i’n pow adro dhe Dhaka, hèn yw dhe styrya in Bangla Desh hedhyw. Ny dhalathas padn Môssùl bos ûsys yn kebmyn in Ewrop bys i’n êtegves cansvledhen hag yth o pobel Italy neb a lesas devnyth padn Môssul dhe bowyow erel Ewrop. An ger Italek rag padn Môssùl yw mussolo hag yth hevel fatell o hendasow Benito Mussolini marchons padn Môssùl i’n dedhyow coth. Ny a wor pana gebmyn o padn Môssùl in Breten Veur orth dyweth an êtegves cansvledhen dhyworth novelys Jane Austen. In novel Abatty Northanger, pò Northanger Abbey pàn vo Catherine Moreland, goroures an whedhel, hay howethes Mêstres Allen presentys dhe Henry Tilney, Mestres Allen a wovyn orto: Esowgh why ow convedhes adro dhe badnow Môssùl, a syra?” Henry Tilney as gorthyp yn cortes hag a lever, Pòr dhâ in gwir. Yn fenowgh y whrug ow whor vy fydhya dhymm an dêwys a bows dhedhy. Me a brenas onen rygthy nebes dedhyow alebma ha pùb benyn yonk neb a welas an bows as declaryas dhe vos bargen uthyk dâ. Ny wrug avy tylly ma’s pymp sols an lath rygthy ha hy o gwir-bann Môssùl dhyworth Eynda.Nyns yw marth ytho Catherine Moreland dhe godha in kerensa gans Henry Tilney stag ena. In dedhyow-na ny ylly mowes yonk heb codha in kerensa gans den yonk a wodhya kebmys adro dhe badn Môssùl.

Wednesday, 14 December 2016

Devonwall arta

Ma lies tra dhe les war wiasva Bernard Deacon. An kensa anodhans e'n eur-ma ew whans ha sians an governans dhe comprehendya parth west a Densher ha parth est a g/Kernow en üdn constituency. Cler ew na venja nei cawas hedna. Res ew dhe nei oll sevel crev ha settya warbydn aga thowl scodh ha scodh warbarth terebo vo domhelys. Deun dhe redya pelha :

Tuesday, 13 December 2016

Free online audio lessons.

Deun dhe wosowes ort Dan Prohaska war an wiasva
Desky Kernôwek Bew


Gwary teg gas bo gen an cors !

Eus redyes genowgh Enys Tresour? - Neil

Lever teg ew.
"Pymthek den wâr gofyr an marow -
Yô-hô-hô, ha botel dowr tobm!
Dewas ha'n Jowl a ladhas y barow -
Yô-hô-hô, ha botel dowr tobm!"

Eus redyes genowgh Enys Tresour en Kernôwek ? E'n vledhen 2010 e veu treylyes lever Robert Louis Stevenson gen Nicholas Williams. Dyllys veu gen Evertype en Kernôwek Standard der vaner spladn gen pyctours teg. A'n lever ew whath dhe voas pernys:


Rag kebmys eus ahanen a or dhe ûsya an FSS gen tradicyonal grafys, thew esy lowr redya en KS ewedh. Fors na wren a'n deffrans bian eus whath tredh an eyl maner dhe scrifa ha y gila. Scant nag ew dhe voas acomptys ha sür oma na vedh lett veth dhe biwa benag a venja omdrockya y honan e'n whedhel, ha ma'l boas hedna disqwedhys dhewgh, ottòbma darn dhor an lever.  

"Kei Du!" yn medh ev.
"Nag oma den veth ken!" a worthebys an den aral, hag ev moy attês. "Kei Du, dell veu va byscath, ha th'oma devedhys dhe weles ow howeth coth udn gorhel, Billy, in tavern 'An Admyral Benbow.' Â, Bill, Bill, nei, gàn dew, nei a welas lies tra ha lies termyn dhia bàn gellys vy an dhew skyvel-ma," hag ev a sensys in bàn y dhorn dyfâcys.

Monday, 12 December 2016

Carol S. Dey

Ma lies carol Nadelik dhen (dhyn) en Kernow bes an carol-ma ew an moyha aswonys en mes a'n pow dre reson e' dhe voas kevys en levrow hymnys en Pow an Sowson ha pelha. Nei a glow an gelynen dhe voas an kensa gwedhen dhe devy e'n coos ha nag ew calish crejy hedna dhe voas wir, bes piw o an kensa dhe dreylya an geryow Sowsnek dhe g/Kernôwek ? Na ora vy hedna bes ma deffrans versyons dhe voas clowys en eglosyow ha'n chapelyow ha'n tavarow. Ottòbma onan anodhans kenys gen Keur Mebyon Holman Climax. Mons o tallath en Sowsnek ha diwetha en Kernôwek.



Ottòbma ken versyon:

Greun gwydn eus dhe'n kelyn, ga wydn vel an rew,
Ha denithys veu Jesus, an üdn Mab a  Dhuw,



posorn:
Ha Jesus ew gan savyour nei, a gan pernas der y woos,
Ha'n kelyn o an kensa dhe devy e'n coos.



Greun glas eus dhe'n kelyn, ga glas vel an gwels,
Ha Maria ' dheg Jesus a verwas e'n grows.
+ posorn



Greun dû eus dhe'n kelyn, ga dû vel an glow,
Ha Maria ' dheg Jesus, a veu gorrys e'n vow,
+ posorn



Greun rüth eus dhe'n kelyn, ga rüth vel an rôs,
Ha Maria dheg Jesus a dhasòrhas e'n nos.
+ posorn

Neil