Monday, 31 October 2016

Du Halan Gwav

Du Halan Gwav, mis Dû kensa jorna, ew dallath an gwav ha dallah an vledhen nowydh Keltek ewedh. A dermyn coth ethew dhe geniver mos (SWF M mowes) gorra aval broas ha wheg en dadn hy fil (E. pillow), ha mar qwra anjei endelha, hei wra hendros (SWF M hünros) lebma vedh gwelys an den yonk a wra demedhy ganjo.
(Tednys dhort ACH gen Richat Gendall ha gorrys en FSS D.)


Calan Gwâv gen Nicholas Williams

Scrifys ew hebma en Kernowek Standard (KS).

Calan Gwâv pò Halloween wostallath o degol pagan. Yth esa an Geltyon goth i’n enesow-ma ow cresy fatell esa an hâv ow corfedna an nos-na ha’n gwâv ow tallath. Y a berthy own y hylly an drog-spyryjyon slynkya ajy i’n bës der an ajwy inter dew hanter an vledhen ha myshevya an bobel. Rag hedna y a wre gwysky vysours grysyl ha lesky tansysow rag drîvya an drog-spyryjyon in kerdh. I’n cansvledhydnyow esa ow tos y feu tanow creftus pò ‘fireworks’ addys dhe’n gîsyow a’n nos. Degol Calan Gwâv yw solempnys in Scotlond hag in Wordhen saw in Pow an Sowson y feu va gorrys mes a’y le dre dhegol aral pymp jorna wàr y lergh: Nos Guy Fawkes. Radn a elementys Calan Gwâv a yll bos gwelys in Nos Guy Fawkes, an tansysow ha’n tanow creftus rag ensompel, saw gwredhyow an nos yw pòr dhyhaval, rag yma an pympes dëdh a vis Du ow remembra fatell veu dyskevrys Bras an Polter Godn pò ‘Gunpowder Plot.’ Towl an Gesplottyoryon o tardha in bàn gans polter godn an Mytern, an Kensa Jamys, ha’y barlement warbarth ganso. An jëdh dôwysys o an pympes dëdh a vis Du, rag an jorna-na o dëdh egeryans an parlement, hag y fedha an mytern, an Arlydhy ha’n Gemynyon present ganso. An governans a gafas gwarnyans a’n kesplottyans dhyrag dorn. Nos an peswora dëdh y feu Guy Fawkes, onen an vrasoryon kefys in celder an parlement ha ganso ev deg warn ugans balyer a bolter godn. An re-na o lowr rag dystrôwy palys Westminster yn tien ha kenyver onen ino. An blottyoryon erel a veu sêsys, tormentys ha gorrys dhe’n mernans, dell o ûsys rag traitours. An traison a veu tôwlys gans nebes bryntynyon Gatholyk dre rêson nag êns y pÿs dâ gans Mytern Jamys. Kyn feu Catholyges lel y vabm, nyns esa an mytern ow tysqwedhes godhevyans lowr pò ‘toleration’ dhe Gatholygyon. Guy Fawkes o Catholyk dhyworth dedhyow y yowynkneth hag ev êth dhe Spayn rag omlath wàr denewen an Spaynyers warbydn an Isildiryow, esa ow whelas cafos aga anserhogneth dhywortans. I’n Gwerryans-na Fawkes a dhescas meur adro dhe bolter godn ha hèn o an skyla ev dhe vos dêwysys avell arbenygor polter godn an kesplottyans. Pàn veu dyscudhys an traison, an mytern a erhys tansys brâs dhe vos anowys rag solempnya aga delyfryans lowen. Heb mar ny dheuth moy a faverans dhe Gatholygyon Pow an Sowson wosa hedna. I’n contrary part yth o taclow lacka ragthans ès bythqweth. Qwestyon aral yw hebma: prag yth o an traitours, mars ens y Cristonyon dhâ, porposys dhe ladha nyver mar vrâs a bobel inocent?

KS - SWF L: yth esa = thera 'were'; cresy = crejy 'believe'; ajwy = ajy 'gap'; tansys = tanjys 'fire, bonfire,' 'blaze'; in bàn = emann (SWF M yn bann) 'up'; mytern = mytêrn; pymp = pemp; brâs = broas

Saturday, 29 October 2016

Appel Gleptiryow Kernow gen Chris Parkinson

Appel Gleptiryow Kernow (Cornwall Wetlands Appeal)

Me a gavas adhiwedhes, gan Trest Bownas Gwels Kernow, manylyon adro dhe ga Appel Gleptiryow Kernow. Anjei a scrifas boas fowt a'gan gweres nei rag gwitha gleptiryow Kernow. Ma lies ehen (species) en danjer a kelly kevannedh (habitat). Rag hedna, res ew dhe nei preventya hedna. Anjei a venja cuntell ethek mil pens (£18,000) rag gwitha an ecosystems dowrek - an teleryow üjy o mentena kebmys a'gan ehennow a b/planjow ha bestes nei, vel an dowrgy, an cronek melyn, fa an gors ha afodyl an towargh.

Bes pandra üjy an term ‘wetland’ po ‘gleptir’ o menya? Mava o styrrya kevanedhow eus o senjy parthow gen dowr pecar'a lydnow, plodnow, stagednow, pollow, goverow resek, ryvars ha whath. Ma an term o referya, der vaner sempel terweythyow, dhe deleryow lebma thew glep an dor puppres. Ma dhe’n Trest en Kernow lies gwithva natur, lebma' ella whei gweles gleptiryow, rag sompel Loggan’s Moor, Windmill Farm, Helman Tor ha Maer Lake.
Rag manylyon pella, kewgh dhe’n wiasva: 


Obma rôl leuna a blanjow gleptir en Sowsnek ha Kernôwek:
1. Cuckoo Flower: Blejen an Gog
2. Marsh Marigold: Melyn an Gors
3. Meadowsweet: Maternes an Prasow

4. Butterwort: (W. Tafod y Gors)

5. Bog Asphodel: Afodyl an Towargh
6. Yellow Flag: Lestren                       
7. Bogbean: Teyrdelen Kenak                                              
8. Bog Pimpernel: Brathles an Cors
9. Sundew: Eylesen

Res ew dhe whei whilas radn a’n planjow ma pa vedho whei en gleptir an dro nessa. Bes metesen na wrew whei gweles an flourys kens gwenton 2017!
Chris Parkinson